Το Ozempic επιβραδύνει τη βιολογική γήρανση, σύμφωνα με νέα μελέτη

Σε μια νέα κλινική μελέτη εξετάζεται μια ενδιαφέρουσα πιθανή επίδραση της σεμαγλουτίδης, της δραστικής ουσίας που περιέχουν φάρμακα όπως το Ozempic και το Wegovy. Μέχρι σήμερα τα συγκεκριμένα φάρμακα είναι γνωστά κυρίως για τη βοήθεια που προσφέρουν στην απώλεια βάρους και στον έλεγχο του διαβήτη τύπου 2. Ωστόσο, οι επιστήμονες διαπιστώνουν ολοένα και περισσότερο ότι οι επιδράσεις τους μπορεί να επεκτείνονται πολύ πέρα από τον μεταβολισμό.

Προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει τα φάρμακα της κατηγορίας GLP-1 με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, νεφρικής νόσου και ορισμένων νευροεκφυλιστικών διαταραχών. Η νέα μελέτη έρχεται να προσθέσει ένα ακόμη πιθανό όφελος: την επιβράδυνση ορισμένων βιολογικών διεργασιών που σχετίζονται με τη γήρανση.

Οι ερευνητές μελέτησαν 108 ενήλικες που ζούσαν με HIV και παρουσίαζαν συσσώρευση λίπους στην κοιλιακή περιοχή, μια κατάσταση που συχνά παρατηρείται σε ορισμένους ασθενείς. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες. Η μία έλαβε εβδομαδιαίες ενέσεις σεμαγλουτίδης για 32 εβδομάδες, ενώ η άλλη έλαβε εικονικό φάρμακο (placebo).

Τι είναι η βιολογική ηλικία και πώς τη μετρούν οι επιστήμονες 

Σε αντίθεση με πολλές μελέτες που επικεντρώνονται στην απώλεια βάρους ή στα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, οι ερευνητές επέλεξαν να εξετάσουν κάτι διαφορετικό: τη λεγόμενη «βιολογική ηλικία». Η βιολογική ηλικία δεν είναι απαραίτητα ίδια με τα χρόνια που έχει ζήσει κάποιος. Αντίθετα, προσπαθεί να αποτυπώσει πόσο «φθαρμένος» είναι ο οργανισμός σε κυτταρικό επίπεδο.

Για να το πετύχουν αυτό, χρησιμοποίησαν ειδικά εργαλεία που ονομάζονται «επιγενετικά ρολόγια». Τα εργαλεία αυτά αναλύουν χημικές αλλαγές στο DNA, γνωστές ως μεθυλιώσεις, οι οποίες επηρεάζουν τη λειτουργία των γονιδίων. Μέσα από αυτά τα μοτίβα οι επιστήμονες μπορούν να εκτιμήσουν αν ο οργανισμός γερνά με ταχύτερο ή βραδύτερο ρυθμό από τον αναμενόμενο.

Το συγκεκριμένο θέμα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στους ανθρώπους που ζουν με HIV. Παρότι οι σύγχρονες θεραπείες ελέγχουν αποτελεσματικά τον ιό, πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι οι ασθενείς συχνά εμφανίζουν σημάδια επιταχυνόμενης βιολογικής γήρανσης. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι σημαντικό ρόλο παίζουν η χρόνια φλεγμονή και η συνεχής ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι όσοι έλαβαν σεμαγλουτίδη παρουσίασαν πιο αργούς ρυθμούς γήρανσης σε αρκετούς βιολογικούς δείκτες σε σύγκριση με όσους έλαβαν placebo. Οι αλλαγές αυτές αφορούσαν δείκτες που συνδέονται με τη φλεγμονή αλλά και με την κατάσταση σημαντικών οργάνων, όπως η καρδιά, ο εγκέφαλος, τα νεφρά και το ήπαρ.

Ένα από τα πιο αξιοσημείωτα ευρήματα ήταν ότι, σύμφωνα με ένα από τα επιγενετικά ρολόγια που χρησιμοποιήθηκαν, ο ρυθμός βιολογικής γήρανσης φάνηκε να επιβραδύνεται κατά περίπου 9%. Επιπλέον, άλλοι δείκτες που σχετίζονται με τον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών που συνδέονται με την ηλικία αλλά και με τη συνολική θνησιμότητα έδειξαν επίσης βελτίωση.

Πώς η μείωση της φλεγμονής μπορεί να επηρεάζει τη γήρανση 

Οι ερευνητές δεν μπορούν ακόμη να εξηγήσουν με βεβαιότητα τον μηχανισμό πίσω από αυτές τις αλλαγές. Η σεμαγλουτίδη μειώνει τη φλεγμονή και το μεταβολικό στρες, δύο παράγοντες που θεωρούνται βασικοί επιταχυντές της γήρανσης. Παράλληλα, συμβάλλει στη μείωση του σπλαχνικού λίπους, δηλαδή του λίπους που συσσωρεύεται γύρω από τα εσωτερικά όργανα και συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο πολλών ασθενειών.

Οι επιστήμονες εκτιμούν επίσης ότι τα φάρμακα GLP-1 ενδέχεται να επηρεάζουν άμεσα τη λειτουργία ορισμένων κυττάρων σε διαφορετικά όργανα του σώματος. Αυτό θα μπορούσε να εξηγεί γιατί οι θετικές επιδράσεις εμφανίζονται σε πολλαπλά συστήματα και όχι μόνο στον μεταβολισμό.

Παρότι η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε άτομα με HIV, οι συγγραφείς θεωρούν ότι τα συμπεράσματα μπορεί να έχουν ευρύτερη σημασία. Πολλοί από τους βιολογικούς μηχανισμούς που εξετάστηκαν θεωρούνται θεμελιώδεις και για τη γήρανση του γενικού πληθυσμού. Επομένως, τα ευρήματα θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για μελλοντικές μελέτες και σε άτομα χωρίς HIV.

Οι ερευνητές παρουσίασαν επίσης στοιχεία από μια μικρότερη πιλοτική μελέτη σε ασθενείς με HIV και λιπώδη νόσο του ήπατος. Και εκεί παρατηρήθηκαν ενδείξεις επιβράδυνσης της βιολογικής γήρανσης σε ένα μέρος των συμμετεχόντων. Επιπλέον, όσοι παρουσίασαν τέτοιες βελτιώσεις είχαν συχνά μεγαλύτερη μείωση του λίπους στο ήπαρ και, σε ορισμένες περιπτώσεις, καλύτερη φυσική λειτουργικότητα, όπως ταχύτερο βάδισμα.

Οι προοπτικές της μελέτης

Για να επιβεβαιωθούν τα ευρήματα θα χρειαστούν μεγαλύτερες και μακροχρόνιες κλινικές δοκιμές. Οι επιστήμονες θέλουν να διαπιστώσουν πόσο διαρκούν αυτές οι επιδράσεις, ποια δόση είναι η καταλληλότερη και αν διαφορετικά φάρμακα της ίδιας κατηγορίας έχουν παρόμοια ή ακόμη πιο ισχυρή δράση.

Παράλληλα, μελλοντικές έρευνες θα εξετάσουν κατά πόσο τα πιθανά οφέλη μπορούν να ενισχυθούν όταν η φαρμακευτική αγωγή συνδυάζεται με αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως καλύτερη διατροφή, συστηματική άσκηση και ποιοτικό ύπνο.

Συνολικά, η νέα μελέτη δεν αποδεικνύει ότι τα φάρμακα απώλειας βάρους αποτελούν «θεραπεία κατά της γήρανσης». Παρέχει όμως ισχυρές ενδείξεις ότι μπορεί να επηρεάζουν βιολογικούς μηχανισμούς που σχετίζονται με το πώς γερνά ο οργανισμός, ένα πεδίο που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν πολύ πιο δύσκολο να τροποποιηθεί φαρμακευτικά.